To tyle tytułem wyjaśnienia. Wybierając się do Jaskini Raj dobrze zarezerwować sobie bilety wcześniej, by nie odejść spod kasy “z kwitkiem”. Szukając informacji na ten temat na stronie internetowej poświęconej temu miejscu znalazłam komunikat, który wywołał na mej twarzy uśmiech. Oto on: “Tylko wcześniejsza rezerwacja biletów gwarantuje wstęp do ‘Raju’”. Ograniczenia ilości zwiedzających podyktowane są koniecznością ochrony mikroklimatu panującego w jaskini, toteż można ją oglądać w grupach 15-osobowych, tylko pod opieką przewodnika.

Na parkingu okazało się, że do odebrania biletów i rozpoczęcia zwiedzania pozostało już niewiele czasu, dlatego szybkim krokiem udałam się we właściwym kierunku. Nie sposób nie trafić, bo ścieżka prowadząca do celu jest dobrze oznakowana.

By zapłacić za zarezerwowane bilety, trzeba było jeszcze postać w kolejce. Wejście do jaskini usytuowane jest w pawilonie, który mieści także kasy biletowe, kawiarnię i niewielkie muzeum.

Jeszcze chwila i…wchodzimy.

Na wstępie sympatyczny pan przewodnik przekazał nam garść informacji. Jaskinia Raj jest niewielką jaskinią krasową o bogatej, dobrze zachowanej szacie naciekowej. Wapienie, w których wiją się korytarze pochodzą z okresu środkowego dewonu, czyli sprzed ok. 360 milionów lat. Kilka danych liczbowych przybliżyło warunki miejsca, które mieliśmy za chwilę zobaczyć na własne oczy. Korytarze naturalne mają długość 240 m, z czego udostępniono do zwiedzania 180 m. Długość sztucznego chodnika wynosi 40 m. Kilka osób było szczerze zdziwionych, gdy usłyszeli iż panująca we wnętrzu jaskini temperatura to 8 – 10 stopni Celsjusza, a wilgotność – powyżej 95%. Sądząc z ich wyglądu, a ściślej tego co mieli na sobie, nie przygotowali się należycie do tej wycieczki. Nie było możliwości odwrotu. Obecnie do jaskini wchodzi się sztolnią. Niegdyś w tym miejscu znajdował się naturalny otwór, który został zasypany osypiskiem.

Zwiedzanie rozpoczyna się w pawilonie. Można tu zobaczyć wystawę z tematu kras, a na niej m.in. krzemienne narzędzia pracy człowieka neandertalskiego sprzed  ok. 50 tysięcy lat, szczątki zwierząt: nosorożca włochatego, mamuta i niedźwiedzia jaskiniowego. Zainteresowaniem cieszyło się obozowisko rodziny neandertalskiej, w którym wrażenie robiły postaci naturalnej wielkości.

By wreszcie ujrzeć jaskinie trzeba było przejść sztuczną sztolnią długości 21 m, która niejako zabezpiecza mikroklimat jaskini. Jest takim swoistym łącznikiem pomiędzy światem zewnętrznym a “światem” pogrążonym w ciemnościach. Jak na położenie przystało, weszliśmy do Komory Wstępnej. Tutaj usytuowany był kiedyś otwór wejściowy do jaskini.

Od razu poczuliśmy różnicę temperatury i wilgotności. Zrobiło się chłodno. Dobrze, że założyłam ciepłą bluzę i odpowiednie buty, ale do tematu… Właśnie wchodziliśmy do największej komory zwaną Komorą Złomisk. Jak nazwa wskazuje, znajdują się tu olbrzymie głazy, które odpadły od stropu i z czasem pokryły się ciekawymi formami nacieków. Przewodnik bardzo ciekawie opowiadał, ilustrując podawane informacje podświetlanymi światłem latarki stalagmitami (to rodzaj nacieku krasowego, występujący w dnie jaskini w postaci słupów, iglic, czy też guzów), stalaktytami (to nacieki krasowe w kształcie sopli, zwisające ze stropu jaskini), czy też stalagnatami, które powstają z połączenia stalagmitów ze stalaktytami. Niektóre z nich tworzą niesamowitej urody kształty.

Tutaj ujrzeliśmy przepięknej urody Harfę. Swój kształt odkryła w pełni przed nami po podświetleniu. Poszczególne części jaskini oświetlone są elektrycznie, jednak to światło nie jest zbyt jasne, więc przydaje się latarka. By dotrzeć do następnego “pomieszczenia” szliśmy gęsiego przez 40-metrowy tunel.

Dobrze, że w niektórych miejscach umieszczono poręcze. Przy ich pomocy łatwiej poruszać się po słabo oświetlonych korytarzach. Mnie zauroczyła Sala Kolumnowa. Stałam i wpatrywałam się w romantyczne jeziorka. W ścianach skamieniałości koralowców. Można zobaczyć tutaj także rzadko spotykane pizoidy, czyli nacieki o kształcie kulek, które nazywane są jaskiniowymi perłami. Mogłabym tak stać, rozkoszując się magią tego miejsca, ale grupa już podążała dalej. Dla mnie był to jakiś księżycowy krajobraz, ale jakże piękny. Przez malowniczy mostek, pod którym, w lustrze jeziorka można było dostrzec odbicie tego niesamowitego “świata”, trafiliśmy do Sali Stalaktytowej. Tyle stalaktytów jeszcze nigdzie nie widziałam, a byłam już w kilku innych jaskiniach. Są ich setki. Obliczono, że na metr kwadratowy przypada ich tutaj ponad 200 sztuk. Podobno kiedyś studenci postanowili je policzyć i zrobili to, ale od tej pory nikt nie pokusił się o zweryfikowanie ich obliczeń. To bardzo romantyczne miejsce. Można zobaczyć tutaj wiele bardzo ciekawych form naciekowych, które przybrały różnorodne kształty. Wiele z nich ma swoje nazwy, ale w zasadzie każdy, kto się tu znajdzie może puścić wodze fantazji i zobaczyć coś zupełnie innego.

Ostatnią częścią jaskini jest Sala Wysoka. Nazwano ją tak ze względu na fakt, iż jej strop znajduje się na wysokości 8 metrów nad poziomem chodnika. Jeszcze tylko Komora Wstępna, od której rozpoczynaliśmy zwiedzanie jaskini i wychodzimy na zewnątrz. W tym miejscu chciałabym podkreślić rolę przewodnika, która jest tu nieoceniona. Potrafił przekazać informacje w sposób bardzo ciekawy, a jednocześnie dostępny dla wszystkich, niezależnie od wieku.  Ja osobiście oprócz wspomnianej Sali Kolumnowej zapamiętam jeszcze dwa momenty. Pierwszy, gdy przewodnik poprosił, by dzieci złapały rodziców za ręce, poczym poprosił o ciszę i zgasił światło. Takiej ciemności jeszcze nie doświadczyłam. Oczy mogły odpocząć, za to wyostrzony zmysł słuchu rejestrował tylko dźwięk spadających kropel wody. To było niecodzienne doświadczenie. Drugi moment już nie był dla mnie tak przyjemny. Padło pytanie: czy ktoś ma arachnofobię? Jeśli tak, to niech przejdzie dalej. Okazało się, że opowiadał o zamieszkującym tę część jaskini pająku, brrr. Jaskinia Raj to również siedlisko kilku gatunków nietoperzy, m.in. nocka dużego, gacka szarego i mopka.

Po wyjściu na powietrze z jednej strony odetchnęłam z ulgą, ale z drugiej strony poczułam wielki niedosyt. Chętnie przeszłabym tę trasę jeszcze raz, z tym, że bardzo powoli, bez pośpiechu. Zresztą nie ma możliwości zwiedzania jaskini samodzielnie.

Uff, można zdjąć ciepłą bluzę. Idąc tym razem już spokojnie w kierunku parkingu zauważyłam takie oto dające do myślenia pytania.

Spacer taką alejką był wielką przyjemnością…Po drodze mijałam  zapadliska, po których biegały dzieci.

Na polanie rozłożyła się osada słowiańska. To typowa osada leśna z czasów wczesnych Piastów lub też pogan, którą spotkać można było na tym terenie do XVII wieku. Znajdują się tutaj m.in. drewniany świder, który służył do rozpalania ognia, namiot wojowników oraz szałas wiedźmy. Czy wiecie, co oznaczało słowo “wiedźma”? Otóż oznaczało ono kobietę, która posiadała dużą wiedzę. Stoją tu też namioty. W jednym z nich możemy zobaczyć jak niegdyś przygotowywano posiłki oraz przetwarzano skóry, a w drugim stroje i oręż wojowników. Tutaj znajdujemy odpowiedzi na pytania zadawane na zdjęciach umieszczonych powyżej. Ciekawym miejscem jest kącina. To tutaj oddawano cześć bóstwom. Kilka z nich można tutaj zobaczyć. Kto ma ochotę może spróbować swych sił w strzelaniu z łuku lub też rzucie oszczepem. Po osadzie oprowadzają członkowie Klubu Historycznego “Hird” z Kielc. Ubrani w odzież z naturalnych materiałów takich jak len i wełna opowiadają o życiu jej mieszkańców.

Jaskinia Raj jest jedną z najciekawszych atrakcji województwa świętokrzyskiego. Dla ruchu turystycznego udostępniono ją w 1972 roku. Objęto ją ochroną. Stanowi rezerwat przyrody.

Tak właściwie najpierw był raj, a dopiero później piekło, a tutaj ta kolejność została odwrócona. Gdyby nie nazwa tej pierwszej odkrytej jaskini – Piekło, druga mogłaby dziś nosić zupełnie inną nazwę. Myślę, że obie w pełni zasługują na te, którymi je nazwano.

Gdy będziecie na ziemi kieleckiej warto zarezerwować sobie czas, by za życia odwiedzić zarówno Piekło jak i Raj

Drodzy moi Czytelnicy!

Inka

Czas tak szybko biegnie. Jeszcze tak niedawno spacerowałam ścieżką wśród zielonych łąk, słuchając śpiewu ptaków i wystawiając twarz w stronę słońca, a tu proszę, za oknem wirują białe śnieżynki, miasto mieni się kolorowymi ozdobami, światełkami… Temperatura znacząco się obniżyła. Prawie wszystkich dopadła sezonowa gorączka, nie tyle związana z panującą grypą, ale ze zbliżającymi się świętami. Przedświątecznymi przygotowaniami zajmują się głównie kobiety, ale mężczyźni nieraz są wręcz niezbędni, zwłaszcza przy pracach „na wysokościach” oraz wymagających siły. Święta kojarzą nam się z tą całą oprawą: ozdobami, potrawami, kolorowymi światełkami, ale czy to jest w nadchodzących świętach najważniejsze? Wielu zagubiło się w tych pozorach, namiastce bez większej wartości. Przecież święta, oprócz swego wymiaru religijnego, powinny nieść z sobą przesłanie dobra, pokoju, pojednania, a przede wszystkim miłości do człowieka. Te wartości są niezależne od wyznania, a jedynie od naszego człowieczeństwa. Chciałabym byśmy potrafili wznieść się ponad wszelkie podziały i wyciągnąć przyjazną dłoń do każdego, z kim do tej pory nie było nam z różnych względów po drodze. Niech to będzie gest płynący z serca, a nie podyktowany interesownością. Dzięki temu spełni się to, co w świętach najważniejsze…

Z okazji zbliżających się Świąt Bożego Narodzenia życzę wszystkim, którzy zaglądają na tę stronę, szczególnie zaś tym, którzy dzielą się tutaj ze mną swoimi spostrzeżeniami spokoju, poczucia bezpieczeństwa, więzi z najbliższymi oraz stabilizacji. Niech ten szczególny czas rozpali w naszych sercach płomień miłości, dobroci i zrozumienia, który nie zgaśnie wraz z nastaniem nowego roku. Pielęgnujmy go w sobie, by nie zgasł, gdy zawieje chłodny wiatr zwątpienia, smutku, obojętności…

Niech ten opłatek połączy nasze dobre myśli w ten magiczny wigilijny wieczór…

Lampki lub świece to przypomnienie o przyjściu na świat światłości, czyli Jezusa. Są symbolem ogniska domowego.
Gwiazda na wierzchołku to pamiątka gwiazdy betlejemskiej, a dzwonki to dobre nowiny i radość w rodzinie. Łańcuch jest symbolem węża kusiciela, ale też więzi rodzinnych. Jabłko wg dawnych wierzeń chroniło przed chorobami i pomagało w sprawach miłosnych. Jest symbolem wieczności, nieśmiertelności i mądrości. Orzechy miały zapewnić dobrobyt i energię życiową, natomiast aniołek był utożsamiany z opiekunem domu. Obecne choinki chyba znacznie odbiegają wyglądem od tych dawnych. Pojawiają sie na nich bombki o kształcie np. instrumentów muzycznych, kwiatów, bałwanków, czy też zwierząt, jednak, gdy odwiedzam rodziców ostrożnie biorę do ręki te „stare”, przykurzone ozdoby, bo one przypominają mi te wszystkie nasze wspólne, szczęśliwe wigilie, moją siostrę, babcię Cecylię …

Choć tradycja łamania się opłatkiem pochodzi z pierwszych wieków chrześcijaństwa, obecnie jest to zwyczaj prawie wyłącznie polski, spotykany na Litwie, Ukrainie i we Włoszech.

W czasie świąt Bożego Narodzenia obok choinki stawia się w polskich domach szopkę, która symbolizuje stajenkę betlejemską. Tradycja budowy szopek wywodzi się z Włoch, a jej twórcą był święty Franciszek z Asyżu. Największą sławą w Polsce i na świecie cieszą się szopki krakowskie.

Zamek usytuowany jest we wschodniej części miasta. Otoczony zielenią, stanowi świetne miejsce do spacerów o każdej porze roku. Położony jest na wzniesieniu, które podobno kiedyś było wyspą, otoczoną rozległym jeziorem, co utrudniało jego zdobycie. Ale zacznijmy od kilku słów historii…

Siewierz uzyskał prawa miejskie w 1276 roku. Wtedy to w zakolu rzeczki zwanej Czarną Przemszą wzniesiono drewniano-ziemną budowlę jako siedzibę kasztelańską. Atutem tego miejsca były bagna i rozlewiska stanowiące naturalną funkcję obronną. Niejednoznaczne  natomiast są informacje na temat czasu budowy zamku murowanego w tym miejscu. Przypuszczalnie jest to połowa XIV wieku. Jako pierwszy powstał murowany stołp w kształcie cylindra. Miał średnicę 9 m. Następnie postawiono mur obwodowy, z bramą w południowej jego części. Dopiero nieco później od strony północnej pojawiła się druga, zabezpieczona w XVI wieku kamienno-ceglaną basztą. Zamek znacznie zyskał na znaczeniu po roku 1443, gdy to wraz z księstwem siewierskim został wykupiony od księcia cieszyńskiego Wacława I przez biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego. Zamek stał się administracyjną i polityczną siedzibą niezależnego Księstwa Siewierskiego. W tym czasie miała miejsce jego rozbudowa, której celem było m.in. nadanie mu wystroju renesansowego. Następnych zmian dokonali m.in. biskupi P. Tomicki i F. Krasiński. W efekcie tych zmian zamek zyskał charakter renesansowej rezydencji z dziedzińcem, gankami, tarasem artyleryjskim, barbakanem wzmacniającym bramę i fosą. Podczas potopu szwedzkiego zamek był zajęty przez wojska szwedzkie. Wiek XVII i XVIII to następna przebudowa, w wyniku której powstało m.in. wschodnie skrzydło zamku. Do dziś ruiny zamku zachowały się właśnie w tym kształcie. Niestety stopniowo budowla zaczęła podupadać. Od 1790 roku księstwo siewierskie zostało włączone do Rzeczypospolitej, a biskup F. P. Turski wyprowadził się z zamku. Praktycznie od 1807 roku pozostawał niezamieszkały i zaczął popadać w ruinę. Dopiero w połowie XX wieku rozpoczęły się prace archeologiczne oraz zabezpieczające mury zamku.

Obecnie zamek stanowi trwałą ruinę, na którą składają się: mury, wieża bramna i barbakan. W efekcie przeprowadzonych prac powstała platforma widokowa, do której schody prowadzą ze wspomnianej wieży bramnej. Do zamku prowadzi drewniany most zwodzony. Zmian dokonano także wewnątrz zamku. Dziedziniec został wybrukowany, a zachowane jego oryginalne fragmenty zabezpieczono. Odrestaurowano pomieszczenia piwniczne i dostosowano je do prezentowania eksponatów archeologicznych. Nowy wizerunek zamku sprawił iż jest on obecnie rozpoznawanym symbolem miasta i atrakcją, która od kilku lat cieszy się coraz większym zainteresowaniem turystów. Tereny zielone są znakomitym miejscem wielu imprez o charakterze kulturalno-rozrywkowo-rekreacyjnym.

To nie była moja pierwsza wizyta w tym miejscu. Nieopodal zamku znajduje się plac manewrowy, który służy także jako bezpłatny parking. Z przyjemnością przyglądałam się, jak promienie letniego słonka podkreślają urodę zamku. Kilka słów informacji na temat zamku i ruszam w jego kierunku.

Szłam powoli podziwiając także malowniczość nieba tego dnia. Z poziomu ścieżki widać dokładnie wzniesienie, na którym stoi zamek.

Bardzo byłam ciekawa jak prezentuje się zrekonstruowany most zwodzony, więc przyspieszyłam kroku, by go zobaczyć. No i oto on w różnych ujęciach.

Jak widać budowla ma nieregularny kształt z wysuniętym małym barbakanem i wieżą bramną zwaną szlachecką. Dostrzegamy w niej liczne otwory strzelnicze. To tutaj znajduje się wspomniana platforma widokowa.

Niegdyś wieża posiadała pięć kondygnacji i zwieńczona była barokowym hełmem. Niestety jak na razie nie ma po nim śladu.

Chciałam zobaczyć jak wygląda zamek spod mostu, więc zeszłam niżej.

Tutaj moją uwagę od zamku na chwilkę odwrócił taki oto widok.

Stojąc w tym miejscu przypomniałam sobie  krążącą o zamku legendę o Czarnej Damie. W czasach, gdy Księstwo Siewierskie wraz z zamkiem i miastem należało do Biskupów Krakowskich działał tu bardzo surowy w swych sądach Trybunał Siewierski. Z tego okresu pochodzi zdanie: Kradnij, zabijaj, ale Siewierz omijaj. Pewna dziewczyna zakochała się w staroście siewierskim. Nie byłoby w tym nic zdrożnego, gdyby na miejsce swych spotkań nie wybrali zamku, w którym jako że był siedzibą najwyższych władz Księstwa Siewierskiego obowiązywał zakaz wstępu dla osób postronnych bez zezwolenia księcia biskupa. Gdy pewnego razu ten wszedł na zamek tajnym przejściem zastał zakochaną parę w swojej komnacie. Oboje stanęli przed trybunałem i ponieśli surową karę, zwłaszcza dziewczyna. Podczas gdy starosta musiał opuścić Księstwo Siewierskie, ona została żywcem zamurowana w lochach zamku i po dziś dzień jej duch błąka się po ruinach. Można zapytać, dlaczego nazwano ją Czarną Damą? Na ten temat istnieją dwie hipotezy. Według pierwszej dziewczyna była Cyganką o ciemnej karnacji, a druga opiera się na domniemaniu, że była ona nieochrzczona, w związku z czym miała “czarną duszę”. Jak było naprawdę, któż to wie…

Ciekawe, czy gdybym mogła znaleźć się tutaj po zmierzchu Czarna Dama ukazała by mi swoją postać?Siewierski zamek jest wdzięcznym obiektem dla fotografa toteż zrobiłam sporo zdjęć. Tutaj umieściłam tylko ich część.

Jeszcze tylko garść informacji dostępnej dla turystów na temat historii zamku i…          

ruszam w dalszą drogę…